מסורת אויבערלאנד

בספר מנחת שבתי להרה”ק משימאני זצ”ל (דף תפז) כתב וז”ל:

ומה שנהגו לזמר המזמור ‘לדוד ברוך‘ בניגון המקובל בכל מוצאי שבת קודם תפילת ערבית, יש לומר, הטעם בזה, כי בצאת השבת נופל על כל אדם חולשה ועייפות כנראה בחוש, ובפשטות הסיבה לזה משום יציאת הנשמה היתירה, ואפשר לומר שהוא גם מפני שאז חוזרים הרשעים לגיהנם, אך נראה לומר עוד בזה, כי במוצאי שבת היה אדם הראשון בצער כאמרם (בר”ר יא ב) שנתיירא בשעה ששקעה החמה במוצאי שבת ונעשה חושך בעולם ואמר (תהילים קלט יא) אך חושך ישופני, ולכן גם אנחנו מרגישים חולשה וצער בכל מוצאי שבת, ועל כן נהגו לזמר אז הניגון על ‘לדוד ברוך‘, כי ידוע (עי‘ הגהות איי הים על תשו‘ הגאונים סי‘ קנב) שניגון זה הוא הניגון היחידי שנשאר לנו משירי דוד המלך ע”ה נעים זמירות ישראל, והרי אמרו חז”ל שדוד המלך קיבל שבעים שנות חייו מאדם הראשון, לכן נהגו לזמר במוצאי שבת ניגון זה שמקובל לנו מדוד המלך. עכ”ל.

טעם זה דחוק, כמובן.
בספר 'הזמנים בהבנה' מביא מפי 'זקני הונגריה', שהטעם למנהג זה הוא בשביל תוספת שבת; שכן המנהג ברוב הקהילות היה להמתין עד שראו ג' כוכבים בינוניים, ואז להתחיל בשירת 'לדוד'. וא"כ שירה זו באה במקום ההמתנה לג' כוכבים קטנים רצופים, הכתובה בפוסקים. ונראים הדברים.

ישראל האט געשריבן: זונטאג נאוועמבער 02, 2025 8:52 am טעם זה דחוק, כמובן.
בספר 'הזמנים בהבנה' מביא מפי 'זקני הונגריה', שהטעם למנהג זה הוא בשביל תוספת שבת; שכן המנהג ברוב הקהילות היה להמתין עד שראו ג' כוכבים בינוניים, ואז להתחיל בשירת 'לדוד'. וא"כ שירה זו באה במקום ההמתנה לג' כוכבים קטנים רצופים, הכתובה בפוסקים. ונראים הדברים.

אמת. וכמובן אז אויף יעדע זאך קען מען זאגן כמה טעמים. אבער מיך איז אינטערעסאנט די יחוס פון די ניגון צו דוד המלך וואס הרה”ק משימאני ברענגט כדבר פשוט וידוע.

ישראל האט געשריבן: זונטאג נאוועמבער 02, 2025 8:52 am טעם זה דחוק, כמובן.
בספר 'הזמנים בהבנה' מביא מפי 'זקני הונגריה', שהטעם למנהג זה הוא בשביל תוספת שבת; שכן המנהג ברוב הקהילות היה להמתין עד שראו ג' כוכבים בינוניים, ואז להתחיל בשירת 'לדוד'. וא"כ שירה זו באה במקום ההמתנה לג' כוכבים קטנים רצופים, הכתובה בפוסקים. ונראים הדברים.

השווה לדברי הקדמונים בדרכי משה רצ"ג דמשום הכי מאריכין במוצ"ש בוהוא רחום ובברכו.

דא לייג איך צוויי ריקארדינגס פון ר‘ אברהם עהרנפעלד ע”ה א יליד ערלוי ווי ער זינגט לדוד ברוך ד‘ למוצאי שבת הפלא ופלא דא האב איך געטראפן א ריקארדינג פון א ספרדישע איד ר‘ שלמה מדינה ממאראקא ווי ער זינגט די ניגון און עס איז ניכר אז בשורשו איז עס די זעלבע ניגון דאס איז לכאורה א שטארקע ראיה אויף די מקוריות‘דיגקייט פון די ניגון

זאלצבורג האט געשריבן: מיטוואך נאוועמבער 12, 2025 5:06 pm דא לייג איך צוויי ריקארדינגס פון ר‘ אברהם עהרנפעלד ע”ה א יליד ערלוי ווי ער זינגט לדוד ברוך ד‘ למוצאי שבת
ר‘ אברהם עהרנפעלד - לדוד ברוך ד‘ א.mp3
ר‘ אברהם עהרנפעלד - לדוד ברוך ד‘ ב ולמנצח.mp3

הפלא ופלא דא האב איך געטראפן א ריקארדינג פון א ספרדישע איד ר‘ שלמה מדינה ממאראקא ווי ער זינגט די ניגון און עס איז ניכר אז בשורשו איז עס די זעלבע ניגון
ר‘ שלמה מדינה - לדוד ברוך ד‘ ספרדים צפון אפריקע.mp3

דאס איז לכאורה א שטארקע ראיה אויף די מקוריות‘דיגקייט פון די ניגון

איך האב געהערט אמאל פון הר"ר משה דוועק שליט''א א ספרד'ישע רב, בשם א ספר כרך של רומי וואס ער שרייבט אז די איינציגסטע ניגון וואס איז געבליבן ביי כלל ישראל פון אמאל איז די ניגון וואס מ'זינגט אויף לדוד ברוך, און ער איז מסביר אז ס'הערט זיך ווי א מארש ווען מ'גייט אין מלחמה, און אז די חידוש איז אז אלע אידן פון אלע מדינות זינגען דעם זעלבן ניגון וואס געווענליך וועט מען ביי די ספרדים זינגען ספרדישע און ביי יעדע מדינה לויט די ניגונים פון זייער מדינה, אבער די ניגון אויף לדוד ברוך איז א אויסנאם אז יעדער זינגט די זעלבע.

דאס איז אין כרך של רומי סימן א'
די לשון וואס ער שרייבט "שהוא קול ממהר ומתגבר כקול שירי המלחמות ממש", איז שטארק משמע אז ער רעדט פון דעם ניגון